یکشنبه، ۲۵ مرداد ۱۴۰۵

VRM مادربرد چیست؟ VRM یا Voltage Regulator Module بخش برقرسانی مادربرد است که ولتاژ ورودی پاور را به ولتاژ مناسب و پایدار برای پردازنده و بخشهای دیگر تبدیل میکند. هرچه پردازنده توان بیشتری مصرف کند یا مدت طولانیتری تحت بار سنگین باشد، کیفیت طراحی و خنکسازی VRM اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بااینحال، تعداد Phase بیشتر یا هیتسینک بزرگتر بهتنهایی تضمین نمیکند یک مادربرد VRM بهتری داشته باشد. نوع Power Stage، ظرفیت جریان، کنترلر، طراحی مدار، خنکسازی و نحوه تقسیم بار نیز در عملکرد واقعی نقش دارند.
نوع سیستم | اهمیت VRM |
|---|---|
سیستم اداری و خانگی با CPU کممصرف | کم تا متوسط |
سیستم گیمینگ میانرده | متوسط |
سیستم گیمینگ با پردازنده ردهبالا | زیاد |
تدوین، رندر و پردازش طولانی | زیاد |
Overclocking یا افزایش Power Limit | بسیار زیاد |
کیس کوچک با جریان هوای محدود | بیشتر از حالت معمول |
استفاده عادی بدون بار طولانی | کیفیت متناسب کافی است |
برای بیشتر کاربران لازم نیست گرانترین مادربرد را فقط بهدلیل تعداد Phase بیشتر انتخاب کنند. VRM باید متناسب با پردازنده، مدت بار کاری، تهویه کیس و تنظیمات توان سیستم باشد.
────────────────────────────────────────────────────────────
پردازنده مستقیماً با ولتاژ 12 ولت خروجی پاور کار نمیکند. برق از طریق کانکتورهای CPU/EPS وارد مادربرد میشود و مدار تنظیم ولتاژ باید آن را به ولتاژ پایینتر و کنترلشدهای تبدیل کند که پردازنده به آن نیاز دارد.
این وظیفه بر عهده VRM یا Voltage Regulator Module است.
VRM باید بتواند همزمان دو کار مهم انجام دهد:
ولتاژ مناسب پردازنده را تأمین کند
جریان موردنیاز CPU را هنگام تغییر سریع بار فراهم کند
پردازنده ممکن است در مدت بسیار کوتاهی از حالت کممصرف وارد بار سنگین شود. بنابراین برقرسانی مادربرد باید بتواند این تغییرات را بدون ناپایداری شدید مدیریت کند.
به همین دلیل کیفیت VRM بیشتر زمانی اهمیت پیدا میکند که CPU:
توان بالایی مصرف کند
مدت طولانی تحت بار کامل باشد
محدودیت توان بالاتری داشته باشد
اورکلاک شود
در کیس با جریان هوای محدود استفاده شود
────────────────────────────────────────────────────────────
طراحی دقیق میان مادربردها متفاوت است، اما یک مدار VRM پردازنده معمولاً از چند جزء اصلی تشکیل میشود.
کنترلر PWM نحوه فعالیت بخشهای مختلف مدار برقرسانی را مدیریت میکند.
این کنترلر مشخص میکند Power Stageها چگونه برای تأمین ولتاژ موردنیاز CPU فعالیت کنند.
در طراحیهای جدید معمولاً با عبارتهایی مانند:
Power Stage
DrMOS
SPS
Smart Power Stage
روبهرو میشوید.
این قطعات عملیات سوئیچینگ توان را انجام میدهند و بخش مهمی از ظرفیت و بازده مدار برقرسانی را تشکیل میدهند.
سازندگان ممکن است برای Power Stage مشخصاتی مانند:
60A، 80A، 90A یا 110A
اعلام کنند.
این عدد به ظرفیت نامی همان قطعه مربوط است و نباید آن را بدون توجه به شرایط طراحی، دما و تعداد واقعی مراحل به یک عدد کلی ساده تبدیل کرد.
Choke یا Inductor یکی دیگر از اجزای مدار VRM است که در فرایند تبدیل و صافکردن جریان نقش دارد.
روی مادربرد معمولاً Chokeها را بهشکل بلوکهای کوچک در اطراف سوکت پردازنده میبینید.
خازنها به کاهش نوسان ولتاژ و پایداری خروجی مدار کمک میکنند.
کیفیت، تعداد و نوع خازنها نیز بخشی از طراحی کلی مدار برقرسانی هستند.
بخشهای سوئیچینگ برق هنگام فعالیت گرما تولید میکنند.
به همین دلیل بسیاری از مادربردها روی Power Stageها و MOSFETهای اطراف CPU هیتسینک قرار میدهند.
هیتسینک بزرگتر میتواند سطح بیشتری برای دفع گرما فراهم کند، اما کیفیت تماس، Thermal Pad و جریان هوا نیز اهمیت دارند.

────────────────────────────────────────────────────────────
هنگام بررسی مشخصات مادربرد ممکن است با اعدادی مانند اینها روبهرو شوید:
6+2+1
8+2+1
12+2+1
14+2+2
18+2+2
این اعداد معمولاً به بخشهای مختلف مدار برقرسانی اشاره میکنند.
برای مثال بخشی از Phaseها ممکن است برای:
هستههای CPU
SoC
iGPU
بخشهای جانبی
استفاده شوند.
اما تمام اعداد در همه مادربردها به یک شکل تعریف نمیشوند. بنابراین مقایسه دو مادربرد صرفاً با جمعکردن این اعداد میتواند گمراهکننده باشد.
────────────────────────────────────────────────────────────
خیر.
این یکی از مهمترین نکاتی است که هنگام خرید مادربرد باید بدانید.
دو مادربرد ممکن است یکی 12 Phase و دیگری 16 Phase معرفی شود، اما مدل 12 Phase در عمل طراحی برقرسانی بهتر یا خنکتری داشته باشد.
چرا؟
چون کیفیت VRM به مجموعهای از عوامل بستگی دارد:
نوع Power Stage
ظرفیت جریان هر Stage
کیفیت کنترلر PWM
نوع طراحی Phase
استفاده یا عدم استفاده از Doubler
طراحی Teamed
کیفیت Choke و Capacitor
PCB
هیتسینک
Thermal Pad
جریان هوای کیس
Firmware
نحوه تنظیم محدودیت توان
بنابراین Phase Count فقط یکی از دادههای لازم برای ارزیابی VRM است.
برخی طراحیها از Phase Doubling استفاده میکنند و بعضی سازندگان نیز از معماریهای Teamed برای توزیع بار میان Power Stageها بهره میبرند. در نتیجه دو عدد ظاهراً مشابه الزاماً نشاندهنده مدار یکسان نیستند.
────────────────────────────────────────────────────────────
ممکن است مادربردی با عبارت:
12+2 Power Stage 80A
تبلیغ شود.
عدد 80A معمولاً ظرفیت نامی Power Stage مورد استفاده را نشان میدهد.
اما اشتباه است که صرفاً تعداد Stageها را در 80 ضرب کنیم و نتیجه بگیریم پردازنده قرار است همین جریان را دریافت کند.
در شرایط واقعی عواملی مانند:
دما
راندمان
محدودیت طراحی
تنظیمات کنترلر
توزیع جریان
محدودیت CPU
مشخصات مادربرد
بر رفتار مدار اثر دارند.
این اعداد بیشتر برای مقایسه معماری برقرسانی مفید هستند، نه برای محاسبه ساده توان واقعی CPU.
────────────────────────────────────────────────────────────
هرچه CPU در بار سنگین جریان بیشتری درخواست کند، VRM نیز بار بیشتری تحمل میکند.
در یک پردازنده کممصرف، یک طراحی برقرسانی متوسط ممکن است بدون مشکل کار کند.
اما همان مادربرد اگر با CPU پرمصرفتری استفاده شود، ممکن است:
VRM گرمتر شود
فنهای کیس اهمیت بیشتری پیدا کنند
هیتسینک VRM نقش بیشتری داشته باشد
محدودیتهای برقرسانی آشکارتر شوند
بنابراین عبارت «این مادربرد از CPU پشتیبانی میکند» با عبارت «این مادربرد برای استفاده طولانی از آن CPU انتخاب مناسبی است» یکسان نیست.
برای بررسی سازگاری اولیه پردازنده و مادربرد، مقاله سوکت CPU چیست؟ راهنمای سازگاری پردازنده با مادربرد و BIOS را مطالعه کنید.
────────────────────────────────────────────────────────────
ممکن است، اما همیشه این اتفاق رخ نمیدهد.
اگر VRM بتواند توان موردنیاز پردازنده را در دمای مناسب تأمین کند، مدل قویتر الزاماً عملکرد بیشتری ایجاد نمیکند.
مشکل زمانی ایجاد میشود که مدار برقرسانی یا دمای VRM به محدودیت برسد.
در چنین شرایطی ممکن است مادربرد برای محافظت از سختافزار:
توان را محدود کند
فرکانس CPU کاهش پیدا کند
عملکرد پایدار در بار طولانی افت کند
این وضعیت در پردازشهای طولانی بیشتر از استفادههای کوتاه و سبک قابل مشاهده است.
────────────────────────────────────────────────────────────
همانطور که CPU و GPU محدودیت دمایی دارند، بخش برقرسانی مادربرد نیز باید در محدوده حرارتی مناسب کار کند.
اگر دمای VRM بیش از حد بالا برود، بسته به طراحی مادربرد ممکن است مکانیزمهای حفاظتی یا محدودیت توان وارد عمل شوند.
Intel نیز در ابزارهای Overclocking خود وضعیت Motherboard VR Thermal را به گرمای بیش از حد VRM هنگام انتقال توان مرتبط میداند.
بنابراین خنکسازی VRM فقط موضوع ظاهری نیست؛ در بارهای سنگین میتواند بخشی از پایداری سیستم باشد.
────────────────────────────────────────────────────────────
هیتسینک به دفع گرمای Power Stageها و MOSFETها کمک میکند.
در سیستمهای ساده، VRM ممکن است حتی بدون هیتسینک بسیار بزرگ نیز برای CPU موردنظر کافی باشد.
اما اهمیت خنکسازی بیشتر میشود اگر:
CPU ردهبالا باشد
رندر طولانی انجام شود
محدودیت توان افزایش یابد
اورکلاک انجام شود
کیس جریان هوای ضعیفی داشته باشد
سیستم ساعتها تحت بار قرار بگیرد
هنگام مقایسه هیتسینک فقط اندازه ظاهری را بررسی نکنید.
موارد زیر نیز اهمیت دارند:
سطح تماس با Power Stage
Thermal Pad
سطح و شکل هیتسینک
وجود Fin
مسیر هوای فنهای کیس
فاصله هیتسینک از خنککننده CPU
────────────────────────────────────────────────────────────
نه لزوماً.
یک مادربرد اقتصادی که برای CPU کممصرف طراحی شده است ممکن است با VRM سادهتر نیز کاملاً مناسب باشد.
مشکل زمانی ایجاد میشود که مادربرد برای پردازنده یا نوع استفاده موردنظر ظرفیت حرارتی کافی نداشته باشد.
پس وجود هیتسینک بزرگ بهتنهایی معیار کیفیت نیست و نبود آن نیز بهتنهایی به معنی نامناسب بودن مادربرد نیست.
────────────────────────────────────────────────────────────
تأثیر زیادی دارد.
هیتسینک نمیتواند گرما را بدون انتقال آن به هوای اطراف دفع کند.
اگر هوای گرم اطراف VRM در کیس باقی بماند، حتی هیتسینک مناسب نیز عملکرد ضعیفتری خواهد داشت.
چند عامل مهم عبارتاند از:
فن ورودی جلوی کیس
فن خروجی پشت کیس
فن خروجی سقف
نوع خنککننده CPU
موقعیت رادیاتور AIO
دمای GPU
حجم و طراحی کیس
خنککنندههای بادی معمولاً مقداری جریان هوا در اطراف Socket و VRM ایجاد میکنند.
در سیستمهای مجهز به AIO، فنهای رادیاتور ممکن است مستقیماً روی VRM جریان ایجاد نکنند؛ بنابراین تهویه کلی کیس اهمیت بیشتری پیدا میکند.
این به معنی نامناسب بودن AIO نیست، بلکه فقط نشان میدهد VRM نیز باید در طراحی جریان هوای سیستم در نظر گرفته شود.
────────────────────────────────────────────────────────────
برای بیشتر سیستمهای گیمینگ، به یک VRM متناسب نیاز دارید، نه لزوماً یک طراحی ردهبالا و گرانقیمت.
در بازیها CPU معمولاً الگوی بار متفاوتی نسبت به رندر تمامهستهای طولانی دارد.
اگر مادربرد:
CPU را بهدرستی پشتیبانی کند
VRM متناسب داشته باشد
دمای برقرسانی کنترل شود
محدودیت توان غیرعادی نداشته باشد
استفاده از مادربرد بسیار گرانتر الزاماً FPS بیشتری ایجاد نمیکند.
پس برای گیمینگ نباید بخش بزرگی از بودجه کارت گرافیک را فقط برای دستیابی به VRM سنگینتر هزینه کنید.
────────────────────────────────────────────────────────────
در این کاربرد اهمیت VRM بیشتر میشود.
پردازشهایی مانند:
رندر با CPU
Encoding
Compilation سنگین
Simulation
پردازش داده
اجرای طولانی ماشین مجازی
میتوانند CPU را برای مدت طولانی تحت بار قرار دهند.
در چنین شرایطی تفاوت میان اجرای یک بار کوتاه و حفظ عملکرد برای چند ساعت اهمیت دارد.
برای Workstation بهتر است مادربردی انتخاب شود که:
VRM متناسب با CPU داشته باشد
هیتسینک مناسب داشته باشد
جریان هوای کیس کافی باشد
مدار برقرسانی آن برای بار طولانی مناسب باشد
────────────────────────────────────────────────────────────
اورکلاک یا افزایش محدودیت توان میتواند توان و جریان موردنیاز CPU را افزایش دهد.
در نتیجه VRM باید:
جریان بیشتری تأمین کند
گرمای بیشتری دفع کند
تغییرات بار را کنترل کند
به همین دلیل مادربردهای طراحیشده برای Overclocking معمولاً از مدار برقرسانی قویتر، خنکسازی گستردهتر و تنظیمات BIOS پیشرفتهتری استفاده میکنند.
اما برای کاربری که قصد Overclock ندارد، پرداخت هزینه زیاد فقط برای چنین امکاناتی همیشه منطقی نیست.
────────────────────────────────────────────────────────────
خیر.
چیپست و VRM دو ویژگی جدا هستند.
ممکن است دو مادربرد با چیپست یکسان طراحی برقرسانی بسیار متفاوتی داشته باشند.
همچنین ممکن است مادربردی با چیپست میانرده VRM بسیار خوبی داشته باشد و مدل دیگری با همان چیپست طراحی اقتصادیتری ارائه دهد.
بنابراین برای ارزیابی VRM باید مدل دقیق مادربرد را بررسی کنید.
برای شناخت نقش چیپست و تفاوت امکانات پلتفرمها، راهنمای چیپست مادربرد را مطالعه کنید.
────────────────────────────────────────────────────────────
خیر.
ابعاد بیشتر ATX فضای بیشتری برای طراحی مدار و خنکسازی در اختیار سازنده قرار میدهد، اما کیفیت نهایی به خود مدل بستگی دارد.
یک مادربرد Micro-ATX ردهبالا میتواند VRM قدرتمندتری از یک مادربرد ATX اقتصادی داشته باشد.
Mini-ITX نیز بهدلیل فضای محدود نیازمند طراحی فشردهتری است، اما مدلهای قدرتمند Mini-ITX هم وجود دارند.
پس Form Factor معیار مستقیم کیفیت VRM نیست.
────────────────────────────────────────────────────────────
کانکتور EPS برق 12 ولت را از پاور به بخش برقرسانی مادربرد میرساند.
در مادربردها ممکن است ترکیبهایی مانند اینها ببینید:
4-Pin
8-Pin
8+4-Pin
8+8-Pin
وجود کانکتور بیشتر میتواند برای انتقال توان بالاتر در سیستمهای پرمصرف و Overclocking مفید باشد.
اما تعداد کانکتور EPS بهتنهایی کیفیت VRM را تعیین نمیکند.
مادربردی با دو کانکتور CPU الزاماً برقرسانی بهتری از هر مدل تک 8-Pin ندارد.
طراحی VRM و هدف مادربرد باید همزمان بررسی شوند.
────────────────────────────────────────────────────────────
برای یک سیستم عمومی یا گیمینگ میانرده معمولاً لازم نیست کاربر وارد محاسبات پیچیده مهندسی شود.
مهمتر است بررسی کند:
مادربرد برای CPU موردنظر طراحی شده است؟
CPU در Support List قرار دارد؟
VRM هیتسینک مناسب دارد؟
مدل مادربرد در چه ردهای قرار گرفته؟
استفاده کاربر سبک است یا بار طولانی؟
قصد اورکلاک وجود دارد یا نه؟
اعداد Power Stage زمانی مفیدتر میشوند که چند مادربرد نزدیک را با جزئیات بیشتری مقایسه کنید.
────────────────────────────────────────────────────────────
بهتر است مرحلهبهمرحله پیش بروید.
نیاز VRM یک CPU کممصرف با پردازنده پرچمدار یکسان نیست.
سازندگان معمولاً اطلاعاتی درباره Power Design ارائه میکنند؛ مانند:
تعداد Power Stage
ظرفیت نامی Stageها
CPU Power Connector
VRM Heatsink
PCB Layers
Thermal Design
ساختار مدار و قطعات استفادهشده را هم در نظر بگیرید.
برای CPU پرمصرف و Load طولانی، خنکسازی اهمیت بیشتری دارد.
مادربرد مناسب یک سیستم Office الزاماً همان مادربرد مناسب Rendering شبانهروزی نیست.
اگر قصد خرید مادربرد برای CPU بسیار پرمصرف دارید، تستهای عملی VRM زیر Load طولانی میتوانند اطلاعات مفیدی درباره دمای واقعی و رفتار Power Delivery ارائه دهند.

────────────────────────────────────────────────────────────
بهتر است مرحلهبهمرحله پیش بروید.
نیاز VRM یک CPU کممصرف با پردازنده پرچمدار یکسان نیست.
سازندگان معمولاً اطلاعاتی درباره طراحی برقرسانی ارائه میکنند؛ مانند:
تعداد Power Stage
ظرفیت نامی Stageها
کانکتور برق CPU
هیتسینک VRM
تعداد لایههای PCB
طراحی حرارتی
ساختار مدار و قطعات استفادهشده را هم در نظر بگیرید.
برای CPU پرمصرف و بار طولانی، خنکسازی اهمیت بیشتری دارد.
مادربرد مناسب یک سیستم اداری الزاماً همان مادربرد مناسب رندر شبانهروزی نیست.
اگر قصد خرید مادربرد برای CPU بسیار پرمصرف دارید، تستهای عملی VRM زیر بار طولانی میتوانند اطلاعات مفیدی درباره دمای واقعی و رفتار مدار برقرسانی ارائه دهند.
────────────────────────────────────────────────────────────
مادربردهای امروزی ممکن است هیتسینکهای بسیار بزرگ و طراحی ظاهری پیچیده داشته باشند.
اما زیر این هیتسینک مشخصات واقعی مدار قرار دارد.
دو مدل با ظاهر مشابه میتوانند از نظر:
Power Stage
Controller
PCB
Capacitor
Choke
Phase Topology
متفاوت باشند.
بنابراین RGB، وزن هیتسینک یا ظاهر Gaming بهتنهایی معیار فنی نیست.
────────────────────────────────────────────────────────────
نوع طراحی Phase و Power Stage مهمتر از عدد خام است.
ظرفیت نامی قطعات را نمیتوان بهشکل ساده به «توان واقعی مادربرد» تبدیل کرد.
اگر پردازنده بار کمی روی VRM ایجاد میکند، هزینه برای مدار برقرسانی بسیار سنگین ممکن است هیچ مزیت عملی ایجاد نکند.
پشتیبانی Socket و BIOS بهتنهایی تضمین نمیکند مادربرد بهترین انتخاب برای بار طولانی باشد.
VRM خوب نیز برای دفع گرما به جریان هوا نیاز دارد.
مدل دقیق مادربرد مهمتر از نام چیپست است.
────────────────────────────────────────────────────────────
برای پردازندههای کممصرف و استفاده روزمره، معمولاً یک مادربرد استاندارد با مدار برقرسانی مناسب همان پلتفرم کافی است.
در چنین سیستمهایی اولویتهایی مانند:
قیمت
تعداد USB
M.2
RAM
شبکه
قابلیت ارتقا
ممکن است مهمتر از VRM بسیار سنگین باشند.
────────────────────────────────────────────────────────────
برای گیمینگ و استفاده عمومی با پردازنده میانرده، بهتر است مادربرد:
VRM مجهز به هیتسینک داشته باشد
طراحی برقرسانی مناسبی داشته باشد
برای CPU موردنظر در رده منطقی قرار گرفته باشد
در این سطح معمولاً نیازی به بالاترین طراحی برقرسانی بازار نیست.
────────────────────────────────────────────────────────────
برای پردازندههای پرمصرفتر، خصوصاً در بار طولانی، بررسی دقیقتر منطقی است.
موارد مهم:
نوع Power Stage
ظرفیت طراحی
خنکسازی VRM
کانکتور برق CPU
جریان هوای کیس
محدودیت توان
تست دمای VRM
پایداری در بار طولانی
در چنین سیستمی تفاوت میان مادربرد اقتصادی و مدل مناسبتر میتواند اهمیت عملی بیشتری داشته باشد.
────────────────────────────────────────────────────────────
قبل از انتخاب نهایی این سؤالها را پاسخ دهید:
پردازنده من چه ردهای دارد؟
استفاده من گیمینگ است یا بار طولانی؟
قصد اورکلاک دارم؟
محدودیت توان را افزایش میدهم؟
مادربرد برای این CPU در چه ردهای طراحی شده است؟
Power Stageهای آن چه مشخصاتی دارند؟
هیتسینک VRM دارد؟
طراحی هیتسینک مناسب است؟
کانکتور CPU مناسب دارد؟
کیس جریان هوای کافی دارد؟
آیا صرفاً به عدد Phase توجه کردهام؟
آیا برای قابلیتهایی که استفاده نمیکنم هزینه اضافی میپردازم؟
────────────────────────────────────────────────────────────
VRM یکی از بخشهای مهم مادربرد است، اما اهمیت آن برای تمام سیستمها یکسان نیست.
اگر پردازنده اقتصادی یا میانرده دارید و سیستم در حالت استاندارد استفاده میشود، یک VRM متناسب و خنکشده کافی است و نیازی نیست فقط برای تعداد Phase بیشتر سراغ مادربرد بسیار گران بروید.
اگر پردازنده ردهبالا دارید، رندر و پردازش طولانی انجام میدهید یا قصد افزایش محدودیت توان و Overclocking دارید، کیفیت مدار برقرسانی و خنکسازی VRM به معیار مهمتری تبدیل میشود.
هنگام مقایسه نیز فقط به عبارتهایی مانند:
12 Phase، 16 Phase یا 110A
تکیه نکنید.
به مجموعه طراحی نگاه کنید:
Power Stage + Controller + Phase Design + Heatsink + Airflow + CPU Target
و در نهایت مادربردی را انتخاب کنید که با پردازنده و نوع استفاده شما تناسب داشته باشد.
برای بررسی سایر معیارهای انتخاب مادربرد، راهنمای خرید مادربرد؛ چه مادربردی برای کامپیوتر و سیستم گیمینگ بخریم؟ را مطالعه کنید.
────────────────────────────────────────────────────────────
VRM هنگام کار بهطور طبیعی گرما تولید میکند، اما دمای بیش از حد میتواند باعث فعالشدن محدودیتهای حرارتی یا کاهش توان شود. در سیستمهای پرمصرف، هیتسینک مناسب و جریان هوای کافی اطراف Socket اهمیت بیشتری دارند. اگر سیستم در بار طولانی دچار افت Performance یا هشدار VR Thermal میشود، خنکسازی و تنظیمات توان باید بررسی شوند.
خیر. قیمت مادربرد به امکانات زیادی مانند Chipset، شبکه، USB، M.2 و طراحی ظاهری وابسته است و فقط نشاندهنده VRM نیست. برای CPU ردهبالا باید مدلی انتخاب شود که Power Delivery و خنکسازی مناسب بار پردازنده داشته باشد؛ این ویژگی الزاماً فقط در گرانترین مادربرد بازار پیدا نمیشود.
بهطور مستقیم خیر. اگر VRM فعلی بتواند پردازنده را بدون محدودیت توان یا دما بهدرستی اجرا کند، استفاده از مادربرد با VRM بسیار قویتر الزاماً FPS را افزایش نمیدهد. VRM زمانی روی عملکرد اثر میگذارد که طراحی ضعیف یا دمای بالا مانع حفظ توان و فرکانس مناسب CPU شود.